Lohgad Fort ⛰️ First Treak in Sahyadri's Beauty

लोहगड (Lohgad)🔆

 सह्याद्रीच्या खांद्यावर विसावलेली शतके जपणारी दगडी प्रतिष्ठा

        पुण्याजवळच्या लोणावळा-भुशी धरणाजवळ वसलेला लोहगड किल्ला, म्हणजे काळाच्या कसोटीतही अढळ राहिलेलं एक भव्य दगडी साम्राज्य. पूर्वी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ताब्यात असलेला हा किल्ला, पावसाळ्यात हिरवाईने न्हाऊन निघालेला दिसतो तेव्हा जणू काही ढगच त्याच्या अंगणात उतरले आहेत असं वाटतं.

माझी यात्रा (Journey Begins)🔆

        पुण्यापासून सुमारे ६० किलोमीटरवर असलेल्या लोहगडावर जाण्यासाठी भुशी धरण आणि मळवली स्टेशनमार्गे रस्ता आहे. ट्रेक सुमारे २.५ किलोमीटरचा — फार अवघड नाही पण चढ चढायला मजा जरूर येते!

मी पहिल्यांदा लोहगडला गेलो तेव्हा सिंहगड कॉलेजमध्ये शिकत होतो. फ्रेंड्ससोबत अचानक ठरलेला प्लॅन आणि आम्ही सगळे निघालो लोणावळ्याकडे. त्या वयातला उत्साह वेगळाच असतो, नाही का?

ना प्लॅनिंग, ना तयारी… फक्त बॅकपॅक आणि साहसाचा नाद!

मळवली रेल्वे स्टेशनवर उतरल्याक्षणीच समोर पसरलेली हिरवाई, आणि डोंगररांगांचा पट—जणू सह्याद्री स्वागत करत होता.

ट्रेक सुरू केला आणि काही अंतर गेल्यावर धबधबे धावत येऊन पायात पडले— थंडगार पाणी, पावसाच्या धारा आणि मित्रांचा आवाज घुमत होता.

भांजे लेणी (Bhaje Caves)🔆

        काही किलोमीटर चालून आम्ही पोहोचलो — भांजे लेणी. शिल्पांवर पावसाचे थेंब सरकत होते, गुफेत अंधार, पण इतिहास जिवंत. दगडात कोरलेली ती प्राचीन लेणी,

क्षणभर शांत होऊन इतिहासात नेऊन बसवत होती.

वेगळी वाट (Different Path)🔆

        Google Maps नव्हता, प्लॅन नव्हता —फक्त उत्साह आणि पायांची दिशा. चालत गेलेल्या वाटा ओळखीच्या नव्हत्या, पण प्रत्येक पाऊल नवीन ओढ निर्माण करत होतं. आणि अचानक — समोर लोखंडी पायऱ्यांचा पायथा.

अवघड, पण जिंकण्यासारखा.

थकवणारा, पण हक्काचा.    

वाट कधी सरळ, कधी वाकडी— कधी डोंगरात शिरली तर कधी दरीकडे झेपावली. असं वाटत होतं आपण पर्वतांमध्ये हरवत चाललोय, आणि प्रत्येक वळणावर नवी रहस्यं दडलेली आहेत. 

असंच हसत-धावून-भिजत, आम्ही लोहगडाच्या पायथ्याशी अखेर पोहोचलो—

पहिल्या पायऱ्यांपासूनच थंड वारा, सरींचा स्पर्श आणि खाली पसरलेली हिरवी चादर… जणू सह्याद्री स्वतः हात धरून वर नेत आहे असे भासले.

समोर उभा होता हिरवाईत न्हालेला भव्य किल्ला, ढगांच्या धुक्यात गुंतलेला, जणू काही देवाने हातात धरून ठेवलेला.

किल्ल्याच्या तटांवरून चालताना दगडांवरचा शेवाळा पायांना थंडगार स्पर्श देत होता, आणि ढग कधी सभोवताली तर कधी माझ्याच श्वासात मिसळत होते.

इतिहासाच्या आठवणींसोबत, ढगांच्या बोगद्यातून किल्ल्याच्या मुकुटावर पोहोचण्याचा तो क्षण—

खऱ्या ट्रेकिंगप्रेमीला मिळणारी एक अनमोल भेटच!

गडावरील मुख्य आकर्षणे🔆

विन्चूकडा (Scorpion Tail): लोहगडचा सर्वात मोहक आणि ओळख मिळवून देणारा भाग. विंचूच्या शेपटीसारखा वळणदार तट—इथून दिसणारा दऱ्यांचा नजारा अप्रतिम!

दरवाजे आणि बुरूज: गणेश दरवाजा, हनुमान दरवाजा, नारायण दरवाजा, महादरवाजा — प्रत्येक दरवाजा स्वतःची कथा सांगतो.

पाण्याची तळी व प्राचीन रचना: किल्ल्यावरचे तलाव आणि पाण्याची साठवण करण्याची पद्धत आजही पाहून थक्क व्हायला होतं.

• खाद्यप्रेमींसाठी पर्वणी🔆

किल्ल्याच्या पायथ्यापासून वरपर्यंत मिळणारे गरमा-गरम कणीस, बटाटेवडे, कच्चा मटार, आद्रकाची चहा — हा पावसाळी ट्रेक पूर्ण करायचा असेल तर हे "फ्युएल" आवश्यकच!

भिजल्या कपड्यांसोबत गरम चहाचा घोट म्हणजे स्वर्गाचाच तुकडा वाटतो.

कधी भेट द्यावी🔆

पावसाळा (जून-ऑगस्ट) – लोहगडचा आगळावेगळा हिरवा अवतार पाहण्यासाठी सर्वोत्तम!

हिवाळा (नोव्हेंबर-फेब्रुवारी) – स्वच्छ हवामान, फोटोग्राफी व शांत अनुभवासाठी योग्य.

उन्हाळा – दुपार टाळल्यास ठीक, उष्णता जाणवते पण दृश्ये तरीही खासच!

पर्यटन आणि ट्रेकिंग🔆

ट्रेकिंग: मळवली स्टेशनपासून सर्वात लोकप्रिय मार्ग, सुरुवातीला साधा चढ, किल्ल्याजवळ पायऱ्यांची रांग आणि शेवटी विस्तीर्ण पठार नवशिक्या ट्रेकर्स, फॅमिली, मुले—सगळ्यांसाठी योग्य ठिकाण.

• वाहन मार्ग: मळवली स्टेशनपासून किल्ल्याच्या पायथ्याजवळ जाण्यासाठी मोटार रस्ता उपलब्ध आहे, ज्यामुळे सर्व वयोगटातील पर्यटकांना भेट देणे सोयीचे होते. लोणावळा, भुशी धरण, विसापूर—यांचा कॉम्बो ट्रिप एकदम धमाल!

माझ्यासाठी लोहगड म्हणजे 🔆

त्या दिवसाची energy, मित्रांची company आणि सह्याद्रीचा रौद्र–सुंदर रूप, आजही आठवलं की अंगावर शहारे येतात. इतिहास, ढग, वारा, हिरवाई आणि चालणाऱ्या पायांवर उमटणारं समाधान. लोहगड फक्त किल्ला नाही, तो सह्याद्रीने लिहिलेली एक जिवंत कविता आहे.